Diş eti kanaması en sık, diş yüzeyinde biriken bakteri plağının yol açtığı diş eti iltihabından (gingivitis) kaynaklanır. Sağlıklı diş eti fırçalama veya diş ipi kullanımıyla kolayca kanamaz; bu nedenle düzenli kanama bir uyarı işaretidir. Erken dönemde profesyonel temizlik ve doğru ağız bakımıyla çoğu zaman tamamen geri döner, ihmal edildiğinde ise kemik kaybıyla seyreden periodontitise ilerleyebilir.
Bu yazıda kanamanın olası nedenlerini, hangi durumlarda beklemeden hekime başvurmanız gerektiğini ve tedavi seçeneklerini özetliyoruz. Kesin tanı ve tedavi planı, muayene sonrasında hekim tarafından belirlenir.
Diş eti kanaması neden olur?
Diş eti kenarında temizlenmeyen plak, birkaç gün içinde diş etinde iltihabi bir yanıt başlatır. Diş eti kızarır, şişer ve dokunulduğunda kolayca kanar. Plak zamanla sertleşerek diş taşına dönüşür. Diş taşı yüzeyi pürüzlü olduğu için daha fazla plak tutar ve iltihabı sürdürür.
Gingivitis yalnızca diş etini etkiler ve kemikte kayıp yoktur. Bu nedenle uygun tedaviyle geri dönüşlüdür. Ancak iltihap uzun süre devam ederse diş ile diş eti arasında cepler oluşabilir ve dişi taşıyan kemik erimeye başlayabilir. Bu tabloya periodontitis denir.
2017 Dünya Çalıştayı sonrası yayımlanan AAP/EFP sınıflamasında periodontitis, hastalığın şiddetine ve ilerleme hızına göre evre ve derecelere ayrılır. Bu sınıflama, tedavinin kişiye göre planlanmasına yardımcı olur.
Kanamayı artıran diğer etkenler
Plak ana nedendir, ancak bazı durumlar diş etinin plağa verdiği yanıtı artırabilir:
- Sigara: Sigara damarları daralttığı için kanamayı maskeleyebilir. Bu yüzden sigara içenlerde hastalık daha az kanamayla, sessizce ilerleyebilir.
- Diyabet: Löe'nin 1993 tarihli makalesinde periodontal hastalık, diyabetin "altıncı komplikasyonu" olarak tanımlanmıştır. Kan şekeri kontrolü kötü olan kişilerde diş eti iltihabı daha belirgin olabilir.
- Hormonal değişiklikler: Hamilelik, ergenlik ve adet döneminde diş eti daha kolay kanayabilir.
- İlaçlar: Kan sulandırıcılar kanamayı artırabilir. Bazı tansiyon ve epilepsi ilaçları diş eti büyümesine yol açabilir. İlaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın; hekiminize mutlaka söyleyin.
- Hatalı fırçalama: Sert fırça ve aşırı kuvvet diş etini tahriş edebilir, uzun dönemde diş eti çekilmesine katkıda bulunabilir.
- Taşan dolgu ve kronlar: Plak tutulmasını kolaylaştıran restorasyon kenarları lokal kanamaya neden olabilir.
- Genel sağlık sorunları: Nadiren kanama bozuklukları, bazı vitamin eksiklikleri veya kan hastalıkları bu belirtiyle kendini gösterebilir.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Fırçalama sırasında birkaç gün süren hafif kanama bile muayene için yeterli bir nedendir. Aşağıdaki belirtiler varsa randevunuzu geciktirmemeniz önerilir:
- Kanamanın iki haftadan uzun sürmesi.
- Diş etlerinde şişlik, morarma veya iltihap akıntısı.
- Ağız kokusu veya ağızda kötü tat.
- Dişlerde sallanma, aralanma veya diş boyunun uzamış görünmesi.
- Kendiliğinden, fırçalamadan bağımsız kanama ya da vücudun başka yerlerinde kolay morarma.
Son madde, diş dışı bir nedeni düşündürebileceği için bu durumda hekiminiz sizi ayrıca bir hekime de yönlendirebilir.
Muayenede neler yapılır?
Hekim diş etlerinizi gözle inceler ve ince bir periodontal sondayla her dişin çevresindeki cep derinliğini ölçer. Sondalamada kanama olup olmadığı kaydedilir. Gerekirse kemik seviyesini görmek için röntgen çekilir. Sağlık durumunuz, ilaçlarınız ve sigara kullanımınız da sorgulanır.
Tedavi seçenekleri
Gingivitis aşamasında tedavi genellikle profesyonel diş taşı temizliği ve ağız bakım eğitiminden oluşur. Birkaç hafta içinde kanamanın belirgin şekilde azalması beklenir.
Periodontitis varsa kök yüzeylerinin derin temizliği (kök düzleştirme) yapılır. Bu işlem lokal anestezi altında uygulanır; sonrasında birkaç gün hassasiyet olabilir. İleri vakalarda cerrahi periodontal tedavi gerekebilir. Tedavi sonrası düzenli destekleyici bakım seansları, hastalığın tekrarlamasını önlemede önemlidir. Ayrıntılar için diş eti tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Pihlstrom ve arkadaşlarının 2005'te Lancet'te yayımlanan derlemesi, periodontal hastalıkların yaygın olduğunu ve plak kontrolünün hem önleme hem tedavide temel olduğunu vurgular.
Evde kanamayı azaltmak için
- Günde iki kez, yumuşak bir fırçayla ve florürlü macunla iki dakika fırçalayın.
- Diş aralarını her gün diş ipi veya arayüz fırçasıyla temizleyin. İlk günlerde hafif kanama olabilir; düzenli kullanımla azalır.
- Kanıyor diye o bölgeyi fırçalamaktan kaçınmayın; bu plak birikimini artırır.
- Sigarayı bırakmak için destek alın.
- Diyabetiniz varsa kan şekerinizi düzenli takip edin.
Sık sorulan sorular
Diş eti kanaması kendiliğinden geçer mi?
Hafif gingivitis, ağız bakımı düzeldiğinde azalabilir. Ancak diş taşı varsa yalnızca fırçalamayla temizlenemez. Bu nedenle kanama devam ediyorsa muayene ve profesyonel temizlik gerekir.
Kanayan diş eti için gargara yeterli mi?
Gargaralar destekleyici olabilir, ancak plak ve diş taşını mekanik olarak temizlemez. Bazı antiseptik gargaralar uzun süre kullanıldığında dişlerde renklenme yapabilir. Hangi gargarayı ne kadar kullanacağınıza hekiminiz karar vermelidir.
Hamilelikte diş eti kanaması normal mi?
Hamilelikte hormonal değişiklikler nedeniyle diş eti daha kolay kanayabilir. Bu durum sık görülür, ancak ihmal edilmemelidir. Hamilelikte diş eti muayenesi ve temizliği genellikle güvenle yapılabilir; zamanlamayı hekiminizle planlayın.
Diş eti kanaması kalp ve genel sağlıkla ilişkili mi?
Araştırmalar periodontitis ile diyabet ve kalp-damar hastalıkları arasında ilişki olduğunu bildirmektedir. Bu ilişkinin nedensel boyutu hâlâ araştırılmaktadır. Yine de diş eti sağlığı, genel sağlığın önemli bir parçası olarak kabul edilir.
Kaynakça
- Papapanou PN, Sanz M, Buduneli N, et al. Periodontitis: Consensus report of workgroup 2 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions. J Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S173–S182.
- Pihlstrom BL, Michalowicz BS, Johnson NW. Periodontal diseases. Lancet. 2005;366(9499):1809–1820.
- Löe H. Periodontal disease: the sixth complication of diabetes mellitus. Diabetes Care. 1993;16(1):329–334.
- Newman MG, Takei HH, Klokkevold PR, Carranza FA (eds). Newman and Carranza's Clinical Periodontology. 13th ed. Philadelphia: Elsevier; 2019.
Randevu ve iletişim
Diş etleriniz kanıyorsa periodontal muayene için randevu alabilirsiniz. Kliniğimiz Bahçelievler'de, M3 İlkyuva durağına yaklaşık 600 metre uzaklıktadır. Ayrıntılar için iletişim sayfamızı ziyaret edin.
Bu içerik Yayla Dental Akademi hekimlerince incelenmiştir.