Akıl dişi çekimi, diş tekrarlayan iltihap, çürük, komşu dişte hasar, kist veya diş eti hastalığı gibi bir soruna yol açtığında önerilir. Ağızda düzgün sürmüş, temizlenebilen ve sorun yaratmayan akıl dişlerinin ise her zaman çekilmesi gerekmez. Bu dişler düzenli muayene ve gerektiğinde röntgenle izlenebilir.
Bu yazıda hangi durumlarda çekimin gündeme geldiğini, hangi durumlarda beklemenin makul olduğunu ve işlem sürecini anlatıyoruz. Kesin tanı ve tedavi planı, muayene ve görüntüleme sonrasında hekim tarafından belirlenir.
Akıl dişi nedir, neden sorun çıkarır?
Akıl dişleri, ağzın en arkasında yer alan üçüncü büyük azı dişleridir. Genellikle 17–25 yaş arasında sürmeye başlar. Bazı kişilerde hiç oluşmaz, bazılarında ise dört akıl dişinin tamamı bulunur.
Modern insanın çenesi, bu dişlerin tamamen sürmesine her zaman yetecek genişlikte değildir. Bu nedenle akıl dişi kemik içinde kalabilir (gömülü), yarı sürebilir veya yatay ya da açılı bir konumda kalabilir. Yarı sürmüş dişlerin üzerindeki diş eti kapağı, yemek artıklarının birikmesine ve iltihaba zemin hazırlar.
Yatay konumdaki bir akıl dişi, önündeki ikinci büyük azı dişine baskı yapabilir. Bu bölge zor temizlendiği için iki dişte de çürük ve diş eti cebi gelişebilir.
Akıl dişi çekimi hangi durumlarda önerilir?
Klinik kılavuzlar, çekimi genellikle bir patoloji (hastalık bulgusu) varlığına bağlar. İngiltere'deki NICE kılavuzu da sorunsuz gömülü akıl dişlerinin rutin olarak çekilmesini önermez. Çekim için sık karşılaşılan nedenler şunlardır:
- Tekrarlayan perikoronit: Yarı sürmüş dişin çevresindeki diş etinin tekrar tekrar iltihaplanması.
- Tedavi edilemeyen çürük: Akıl dişinde veya komşu dişte, dolguyla onarılamayacak çürük.
- Komşu dişte hasar: Akıl dişinin baskısıyla ikinci azı dişinin kökünde erime (rezorpsiyon).
- Kist veya tümör: Gömülü dişin çevresinde röntgende saptanan kistik oluşumlar.
- Diş eti hastalığı: Akıl dişi çevresinde derin cep ve kemik kaybı.
- Ortodontik veya protetik plan: Bazı tedavi planlarında akıl dişinin alınması gerekebilir.
Ağrı tek başına her zaman çekim nedeni değildir. Ağrının kaynağı bazen başka bir diş, çene eklemi veya diş sıkma olabilir. Bu yüzden ayrıntılı muayene önemlidir.
Ne zaman beklemek makul olabilir?
Akıl dişi tam sürmüşse, karşı çenedeki dişle doğru kapanıyorsa ve fırçalanabiliyorsa çoğu zaman çekime gerek yoktur. Tamamen kemik içinde, belirti vermeyen ve röntgende sorun görülmeyen dişler de izlenebilir.
İzlem, dişi tamamen unutmak anlamına gelmez. Düzenli muayenelerde diş eti çevresi kontrol edilir. Hekim gerekli görürse belirli aralıklarla röntgen ister. Bu süreçte yeni bir bulgu ortaya çıkarsa çekim yeniden değerlendirilir.
Yaş, çekim zamanlamasını etkiler mi?
Ders kitaplarında, genç yaşta kök gelişimi tamamlanmadan ve kemik daha esnekken yapılan çekimlerin genellikle daha kolay olduğu belirtilir. İyileşme de gençlerde çoğu zaman daha hızlıdır. İleri yaşta kemik yoğunlaşır ve köklerin sinire yakınlığı artabilir.
Yine de yalnızca yaş nedeniyle sağlıklı bir dişin çekilmesi önerilmez. Karar, dişin konumu, olası riskleri ve hastanın genel sağlığı birlikte değerlendirilerek verilir.
Akıl dişi çekimi nasıl yapılır?
- Muayene ve görüntüleme: Panoramik röntgen çekilir. Kökler alt çene sinirine yakınsa 3B tomografi istenebilir.
- Lokal anestezi: İşlem bölgesel uyuşturma altında yapılır. İşlem sırasında basınç hissedebilirsiniz.
- Çekim: Sürmüş dişler basit çekimle alınabilir. Gömülü dişlerde diş eti açılır, gerekirse diş parçalara ayrılarak çıkarılır.
- Dikiş ve bilgilendirme: Gerekirse dikiş atılır. Size yazılı bakım önerileri verilir.
- Kontrol: Genellikle 7–10 gün sonra kontrol ve dikiş alımı yapılır.
Cerrahi çekimler, ağız ve çene cerrahisi deneyimi olan hekimlerce yapılır. Kliniğimizde bu işlemleri Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba planlar.
Çekim sonrası iyileşme ve olası riskler
İşlem sonrası ilk günlerde şişlik, hassasiyet ve ağız açmada kısıtlılık olabilir. Bunlar çoğu zaman 3–5 gün içinde azalır. Soğuk uygulama, hekimin önerdiği ağrı kesiciler ve yumuşak gıdalar bu dönemi rahatlatır.
Literatürde bildirilen komplikasyonlar arasında kuru soket (alveolit), enfeksiyon ve nadiren alt dudakta geçici ya da kalıcı his değişikliği bulunur. Sigara kullanmamak, ilk gün tükürmemek ve pipetle içmemek kuru soket riskini azaltmaya yardımcı olur. Ayrıntılı bilgiye akıl dişi çekimi sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Akıl dişi çevresinde diş eti cebi veya kemik kaybı varsa çekim sonrası bölgenin diş eti tedavisi ile takibi gerekebilir.
Sık sorulan sorular
Çekim ağrılı mıdır?
Çekim lokal anestezi altında yapılır, bu nedenle işlem sırasında genellikle yalnızca basınç hissedilir. Uyuşukluk geçtikten sonra hassasiyet ve şişlik olabilir. Bu belirtiler çoğu zaman hekimin önerdiği ilaçlarla kontrol altına alınır.
Dört akıl dişi aynı anda çekilebilir mi?
Bazı durumlarda aynı seansta birden fazla diş çekilebilir. Bu karar dişlerin konumuna, işlemin süresine ve sizin genel sağlık durumunuza göre verilir. Çoğu zaman aynı taraftaki alt ve üst dişler birlikte planlanır.
Akıl dişi çekiminden sonra ne zaman işe dönebilirim?
Basit çekimlerden sonra çoğu kişi ertesi gün işine dönebilir. Gömülü diş çekimlerinde 2–3 gün dinlenmek gerekebilir. Ağır fiziksel efor gerektiren işlerde süre biraz daha uzun olabilir.
Ağrımayan gömülü akıl dişi çekilmeli mi?
Belirti vermeyen ve röntgende sorun görülmeyen dişler çoğu zaman izlenebilir. Ancak komşu dişe baskı, kist veya cep gibi sessiz bulgular varsa çekim önerilebilir. Bu yüzden düzenli kontrol önemlidir.
Kaynakça
- National Institute for Clinical Excellence (NICE). Guidance on the extraction of wisdom teeth. Technology Appraisal Guidance No. 1. London: NICE; 2000.
- Miloro M, Ghali GE, Larsen PE, Waite PD (eds). Peterson's Principles of Oral and Maxillofacial Surgery. 2nd ed. Hamilton: BC Decker; 2004.
- Bouloux GF, Steed MB, Perciaccante VJ. Complications of third molar surgery. Oral Maxillofac Surg Clin North Am. 2007;19(1):117–128.
Randevu ve iletişim
Akıl dişinizin çekilmesi gerekip gerekmediğini öğrenmek için muayene randevusu alabilirsiniz. Kliniğimiz Bahçelievler'de, M3 İlkyuva metro durağına yaklaşık 600 metre uzaklıktadır. Randevu için iletişim sayfamızı ziyaret edebilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Bu içerik Yayla Dental Akademi hekimlerince incelenmiştir.