Diş taşı temizliği zararlı mı diye merak ediyorsanız cevap hayırdır: doğru teknikle yapılan diş taşı temizliği mineyi aşındırmaz ve dişlere zarar vermez. Kullanılan ultrasonik aletler sert diş taşını titreşimle mine yüzeyinden ayırır; mineyi kazımaz. İşlem sonrası birkaç gün süren hassasiyet veya diş eti kanaması görülebilir, ancak bunlar zarar değil, iyileşme sürecinin bir parçasıdır.
Diş taşı nedir ve neden temizlenmelidir?
Diş taşı, temizlenmeyen bakteri plağının tükürükteki minerallerle sertleşmesiyle oluşur. Özellikle alt ön dişlerin iç yüzünde ve üst azı dişlerinin yanak tarafında birikir. Pürüzlü yüzeyi yeni plak birikimini kolaylaştırır. Fırça ve diş ipiyle uzaklaştırılamaz.
Diş taşının oluşma hızı kişiden kişiye değişir. Tükürüğün yapısı, ağız bakımı alışkanlıkları, sigara ve dişlerin dizilişi bu hızı etkiler. Bazı kişilerde birkaç ay içinde belirgin taş birikirken bazılarında daha yavaş oluşur. Diş taşı temizlenmezse diş eti iltihabına, kanamaya ve ağız kokusuna yol açar. Zamanla iltihap dişi taşıyan kemiğe ilerleyebilir ve periodontitis gelişebilir. Pihlstrom ve arkadaşlarının 2005 yılında Lancet dergisinde yayımlanan derlemesi, plağın periodontal hastalığın temel nedeni olduğunu vurgular.
Diş taşı temizliği zararlı mı? Mineye etkisi
Mine, insan vücudunun en sert dokusudur. Ultrasonik temizlik uçları, diş taşını yüksek frekanslı titreşim ve su spreyiyle kırarak uzaklaştırır. Uç, mineye paralel ve hafif bir basınçla kullanılır. Bu nedenle doğru uygulandığında mine yüzeyinde aşınma beklenmez.
Kök yüzeyleri ise mineyle değil, daha yumuşak olan sementle kaplıdır. Derin temizlikte kök yüzeyinden çok küçük miktarda madde kaldırılabilir. Bu, iltihaplı dokuların iyileşmesi için gerekli bir işlemdir. Cobb'un 2002 tarihli derlemesi, kök yüzeyi temizliğinin diş eti cep derinliğini azalttığını ve bağlanmayı iyileştirdiğini göstermektedir.
Temizlik sonunda dişler cila pastasıyla parlatılır. Bu işlem yüzeyde kalan küçük pürüzleri giderir ve plağın yeniden tutunmasını zorlaştırır.
Zarar riski daha çok yanlış tekniklerle ilgilidir. Örneğin metal uçların mineye dik ve sert bir şekilde bastırılması veya dolgu ve kaplama kenarlarında özensiz çalışılması istenmeyen çizilmelere yol açabilir. Bu nedenle temizliğin eğitimli bir diş hekimi tarafından, uygun güç ayarı ve su soğutmasıyla yapılması önemlidir. Evde kullanılan metal kazıyıcılarla taş temizlemeye çalışmak ise hem mineye hem diş etine zarar verebileceği için önerilmez. Bu ayrıntılar, diş taşı temizliği zararlı mı sorusunun cevabının yöntemle yakından ilişkili olduğunu gösterir.
Temizlik sonrası hissedilenler neden olur?
Bazı kişiler temizlikten sonra dişlerinin "inceldiğini" veya aralarının açıldığını düşünür. Bu algının nedenleri genellikle şunlardır:
- Açılan aralar: Diş taşı, diş aralarını ve çekilmiş diş eti bölgelerini doldurur. Taş kaldırılınca zaten var olan boşluklar görünür hâle gelir.
- Hassasiyet: Taşın altında kalan kök yüzeyleri soğuk ve sıcakla yeniden temas eder. Hassasiyet genellikle birkaç gün içinde azalır.
- Kanama: İltihaplı diş eti temizlik sırasında ve sonrasında kanayabilir. İltihap geçtikçe kanama azalır.
- Dil hissi: Pürüzlü taşın yerini düz yüzey aldığı için dil dişleri farklı algılar.
Diş taşı temizliği nasıl yapılır?
- Muayene: Diş etleri, cep derinlikleri ve diş taşı miktarı değerlendirilir.
- Ultrasonik temizlik: Diş taşı titreşimli uçlarla ve su spreyiyle uzaklaştırılır.
- El aletleriyle kontrol: Kalan küçük birikimler hassas el aletleriyle temizlenir.
- Cila: Diş yüzeyleri parlatılır.
- Bakım önerileri: Fırçalama ve diş arası temizliği için size özel öneriler verilir.
İşlem çoğunlukla lokal anesteziye gerek kalmadan yapılır. Hassas bölgelerde veya derin temizlikte lokal anestezi uygulanabilir; işlem sonrası hassasiyet olabilir. Ayrıntılar için diş taşı temizliği sayfamıza bakabilirsiniz. Derin ceplerin olduğu durumlarda diş eti tedavisi gerekebilir.
Ne sıklıkla temizlik yaptırmalısınız?
Çoğu kişi için altı ayda bir kontrol ve gerekirse temizlik yeterlidir. Temizlikler arasında dişlerinizi günde iki kez fırçalamak ve diş aralarını her gün temizlemek taş oluşumunu yavaşlatır. Diş taşı hızlı oluşan, diş eti hastalığı öyküsü olan veya sigara içen kişilerde aralık kısaltılabilir. Kesin tanı ve tedavi planı muayene sonrası hekim tarafından belirlenir.
Sık sorulan sorular
Diş taşı temizliği dişleri sallandırır mı?
Hayır, temizlik dişleri sallandırmaz. Sallanma varsa bunun nedeni genellikle önceden var olan kemik kaybıdır. Taş bu dişleri adeta birbirine bağladığından, kaldırıldığında mevcut sallantı fark edilir hâle gelebilir.
Temizlikten sonra hassasiyet normal mi?
Evet, birkaç gün süren hafif hassasiyet sık görülür. Hassasiyet giderici macunlar bu dönemde yardımcı olabilir. Uzun sürerse hekiminize başvurun.
Sık temizlik yaptırmak mineye zarar verir mi?
Hekimin önerdiği aralıklarla yapılan temizlik mineye zarar vermez. Gereksiz sık temizlik ise fayda sağlamaz. Aralık ağız sağlığınıza göre belirlenir.
Diş taşı temizliği ağrı yapar mı?
Temizlik sırasında hafif rahatsızlık veya titreşim hissi olabilir. Hassasiyet fazlaysa lokal anestezi uygulanabilir. İşlem sonrası kısa süreli hassasiyet beklenebilir.
Hamileler diş taşı temizliği yaptırabilir mi?
Evet, gebelikte diş taşı temizliği güvenle yapılabilir ve diş eti iltihabını azaltmaya yardımcı olur. Gebelik haftanızı hekiminize bildirmeniz yeterlidir.
Kaynakça
- Cobb CM. Clinical significance of non-surgical periodontal therapy: an evidence-based perspective of scaling and root planing. J Clin Periodontol. 2002;29 Suppl 2:6–16.
- Pihlstrom BL, Michalowicz BS, Johnson NW. Periodontal diseases. Lancet. 2005;366(9499):1809–1820.
- Newman MG, Takei HH, Klokkevold PR, Carranza FA (eds). Newman and Carranza's Clinical Periodontology, 13th ed. Elsevier; 2019.
Randevu
Diş taşı temizliği ve diş eti kontrolü için Bahçelievler'deki kliniğimize gelebilirsiniz. Kliniğimize Bakırköy, Şirinevler, Yenibosna ve Güngören'den kolayca ulaşabilirsiniz. Randevu için iletişim sayfamızı ziyaret edin.
Bu içerik Yayla Dental Akademi hekimlerince incelenmiştir.