Ağız kokusu neden olur ve nasıl tedavi edilir?

Ağız kokusu nedenleri arasında ilk sırada ağzın kendisi yer alır: dil sırtında, diş aralarında ve diş eti ceplerinde biriken bakteriler kötü kokulu kükürtlü gazlar üretir. Kalıcı ağız kokusunun büyük çoğunluğunun ağız içi kaynaklı olduğu çalışmalarda bildirilmiştir (Rosenberg, 1996; Scully ve Greenman, 2008). Bu nedenle tedavi çoğu zaman profesyonel temizlik, diş eti tedavisi ve doğru evde bakımla mümkündür.

Ağız kokusu nedenleri nelerdir?

Ağız kokusunun tıbbi adı halitozistir. Kokuya yol açan başlıca maddeler hidrojen sülfür ve metil merkaptan gibi uçucu kükürt bileşikleridir. Bu gazlar, oksijensiz ortamı seven bakterilerin proteinleri parçalaması sırasında ortaya çıkar. Tonzetich bu mekanizmayı 1977 yılında yayımlanan derlemesinde ayrıntılı biçimde tanımlamıştır.

Ağız içi kaynaklı ağız kokusu nedenleri genellikle şunlardır:

• Dil kaplaması: Dilin arka bölümündeki girintiler bakteri ve ölü hücreler için uygun bir yuvadır. Pek çok kişide kokunun ana kaynağı burasıdır.
• Diş eti hastalığı: Diş eti iltihabı ve periodontitiste oluşan cepler, kokuya neden olan bakterileri barındırır. Diş eti kanaması çoğu zaman bu tabloya eşlik eder.
• Diş taşı ve plak: Pürüzlü diş taşı yüzeyi plak birikimini kolaylaştırır ve fırçayla temizlenemez.
• Çürükler ve eski dolgular: Açık çürük boşlukları ve kenarı bozulmuş dolgular yiyecek artıklarını tutar.
• Protez ve köprü altları: Temizlenmeyen hareketli protezler ve köprü gövdelerinin altı koku kaynağı olabilir.
• Ağız kuruluğu: Tükürük ağzı doğal olarak temizler. Uyku, bazı ilaçlar, ağızdan nefes alma ve az su içmek ağzı kurutur.

Ağız dışı nedenler ve geçici koku

Kokunun daha küçük bir bölümü ağız dışından kaynaklanır. Bademcik taşları, sinüzit ve geniz akıntısı gibi kulak-burun-boğaz sorunları bunların başında gelir. Daha seyrek olarak reflü, kontrolsüz diyabet, böbrek veya karaciğer hastalıkları da nefese farklı bir koku verebilir.

Sabah ağız kokusu ise çoğu kişide görülen geçici bir durumdur. Gece tükürük akışı azalır ve bakteriler çoğalır. Kahvaltı ve fırçalamadan sonra geçen bu koku genellikle hastalık belirtisi sayılmaz. Sarımsak, soğan, alkol ve sigara da geçici ama belirgin bir koku bırakır.

Ağız kokusu nasıl teşhis edilir?

Muayenede önce kokunun ne zaman ve ne sıklıkla fark edildiği sorulur. Kullandığınız ilaçlar, genel sağlık durumunuz ve beslenme alışkanlıklarınız değerlendirilir. Ardından dişler, dil, diş etleri ve varsa protezler ayrıntılı biçimde incelenir.

Diş eti cep derinlikleri ölçülür ve gerekirse röntgen alınır. Hekim nefes kokusunu doğrudan da değerlendirebilir; bu yönteme organoleptik ölçüm denir. Ağız içinde belirgin bir kaynak bulunamazsa sizi kulak-burun-boğaz veya iç hastalıkları uzmanına yönlendirmek gerekebilir. Kesin tanı ve tedavi planı muayene sonrası hekim tarafından belirlenir.

Ağız kokusu tedavisi nasıl yapılır?

Tedavi, bulunan nedene yöneliktir. Gargara veya nane şekeri kokuyu kısa süre maskeler ama kaynağı ortadan kaldırmaz. Ağız kokusu nedenleri belirlendikten sonra genellikle şu adımlar izlenir:

1. Profesyonel temizlik: Diş taşı ve plak, diş taşı temizliği ile uzaklaştırılır.
2. Diş eti tedavisi: Derin cepler varsa kök yüzeyleri temizlenir. Ayrıntılar için diş eti tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
3. Çürük ve dolguların yenilenmesi: Yiyecek tutan boşluklar ve taşkın dolgular düzeltilir.
4. Dil temizliği: Dil sırtı her akşam bir dil kazıyıcıyla nazikçe temizlenir.
5. Evde bakımın düzenlenmesi: Diş fırçası, diş ipi veya ara yüz fırçası doğru teknikle kullanılır.

Hekiminiz bazı durumlarda kısa süreli antiseptik gargara önerebilir. Klorheksidinli gargaralar uzun süre kullanıldığında dişlerde renklenme yapabilir. Bu nedenle kullanım süresine hekiminiz karar verir.

Evde neler yapabilirsiniz?

• Dişlerinizi günde iki kez, yaklaşık iki dakika florürlü macunla fırçalayın.
• Diş aralarını her gün diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizleyin.
• Dilinizi arkadan öne doğru nazikçe temizleyin.
• Gün içinde yeterli su için; şekersiz sakız tükürük akışını artırabilir.
• Hareketli protezinizi geceleri çıkarıp temizleyin.
• Sigarayı bırakmak hem kokuyu hem diş eti sağlığını olumlu etkiler.

Bu önlemlere rağmen koku iki-üç haftadan uzun sürerse bir diş hekimine başvurmanız önerilir. Kokuya diş eti kanaması, sallanan diş veya ağrı eşlik ediyorsa muayeneyi geciktirmeyin. Kokunun kaynağı ne kadar erken bulunursa tedavi o kadar basit olur.

Sık sorulan sorular

Ağız kokusu tamamen geçer mi?

Neden ağız içindeyse ve tedavi edilirse koku genellikle belirgin biçimde azalır. Sonucun kalıcılığı, evde bakımın sürdürülmesine bağlıdır. Düzenli kontroller kokunun tekrarlamasını önlemeye yardımcı olur.

Kendi ağız kokumu nasıl anlarım?

Kişi kendi nefes kokusunu çoğu zaman doğru değerlendiremez. Yakın bir arkadaşınıza sormak veya bileğinizi yalayıp birkaç saniye sonra koklamak kabaca fikir verebilir. Güvenilir değerlendirme için hekim muayenesi gerekir.

Gargara ağız kokusunu tedavi eder mi?

Gargaralar kokuyu birkaç saatliğine azaltabilir. Ancak diş taşı, diş eti cebi veya çürük gibi kaynakları ortadan kaldırmaz. Bu yüzden tek başına bir tedavi yöntemi olarak görülmemelidir.

Mide sorunları ağız kokusu yapar mı?

Reflü bazı kişilerde ağız kokusuna katkıda bulunabilir. Yine de ağız kokusu nedenleri arasında mide kaynaklı olanlar azınlıktadır. Önce ağız içi nedenlerin dışlanması mantıklı bir yaklaşımdır.

Ne sıklıkla kontrole gitmeliyim?

Çoğu kişi için altı ayda bir kontrol yeterlidir. Diş eti hastalığı öyküsü olanlarda hekim daha sık aralıklar önerebilir. Kontrol sıklığı ağız sağlığınıza göre kişisel olarak belirlenir.

Kaynakça

1. Rosenberg M. Clinical assessment of bad breath: current concepts. J Am Dent Assoc. 1996;127(4):475–482.
2. Tonzetich J. Production and origin of oral malodor: a review of mechanisms and methods of analysis. J Periodontol. 1977;48(1):13–20.
3. Scully C, Greenman J. Halitosis (breath odor). Periodontol 2000. 2008;48:66–75.
4. Newman MG, Takei HH, Klokkevold PR, Carranza FA (eds). Newman and Carranza's Clinical Periodontology, 13th ed. Elsevier; 2019.

Bahçelievler'de muayene ve randevu

Ağız kokunuzun kaynağını öğrenmek için Bahçelievler'deki kliniğimizde muayene randevusu alabilirsiniz. Kliniğimiz M3 metro İlkyuva durağına yaklaşık 600 metre uzaklıktadır. Randevu ve yol tarifi için iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Bu içerik Yayla Dental Akademi hekimlerince incelenmiştir.